Jaarcongres 2026
Ongeveer negen op de tien Nederlanders zit per 1 januari 2027 met het pensioen in ‘de nieuwe wereld’. Voor fondsbestuurders, intern toezichthouders én DNB verschuift de focus langzaam naar de periode ná invaren. Voor bestuurders betekent dit prioriteren, en ook: met andere ogen naar werving & selectie kijken.
Intern toezichthouders zijn in groten getale naar Antropia Driebergen gekomen voor het jaarcongres van VITP. De volle zaal geeft niet alleen blijk van actieve leden en een levendige vereniging, maar ook van het feit dat intern toezichthouders zich bewust zijn van hun verantwoordelijkheid. Ze willen goed beslagen ten ijs verschijnen nu voor de Wtp-transitie de bel klinkt voor de laatste ronde. Daar is serieuze studie voor nodig.
Dat blijkt ook wel uit de woordenwolk die keynote-spreker Jochem Dijckmeester (De Nederlandsche Bank) ophaalt uit de zaal. De twee woorden die het grootst op het scherm verschijnen: ‘complex’ en ‘communicatie’. Het zijn de woorden die het eerste opkomen bij de dames en heren toezichthouders wanneer ze denken aan de Wtp.
Focus verschuift voor DNB
Die complexiteit en druk verdwijnen niet na invaren, waarschuwt Dijckmeester de fondsen die nog niet zover zijn. (Hoewel 90 procent van de Nederlanders na 1 januari 2027 in het nieuwe stelsel zit, moet een derde van de fondsen nog invaren.)
“Een interessante periode”, noemt Dijckmeester het. Niet alleen voor bestuurders, ook voor DNB zelf. De toezichthouder heeft de afgelopen jaren ook geleerd. “Er is een lange periode gewoon veel tijd geweest tot het moment van invaren. Nu zitten we met veel meer deadlines. Wijzelf stellen ons ook de vraag: gaan we op alle risico’s doorvragen of gaan we prioriteren?”
Hij ziet dezelfde afwegingen bij intern toezichthouders. “Soms zit je op afstand, soms zit je zó veel aan tafel dat je bijna medeverantwoordelijk bent voor alle keuzes. Als intern toezichthouder moet je grip houden op, maar ook ruimte bieden aan. Niet alle risico’s vallen uit te sluiten. Alle risico’s willen bespreken, kan ook verlammend werken.”
Risico’s vóór en ná invaren
Dijkmeester adviseert intern toezichthouders die richting invaren gaan om scherpe keuzes te maken. Om een onderscheid te maken tussen risico’s die vóór invaren moeten worden gemitigeerd en risico’s die daarna kunnen worden opgelost.
“Dan kan het dus zijn dat iets niet op orde is. Dat is dan een bewuste keuze, een gemotiveerde afweging. Durf die als bestuur te maken, want het wordt er niet makkelijker op: 1 januari 2028 is de deadline. In tegenstelling tot eerdere jaren is er geen uitstel meer mogelijk.”
Op een vraag vanuit de zaal wat zijn belangrijkste advies is voor fondsen, is Dijckmeester duidelijk: wees tijdig met het indienen van een haalbaar dossier. En wees je bewust van de beperkte capaciteit van uitvoeringsorganisaties. Die zijn druk met invaren, maar hebben ook nog eens een backlog van reeds ingevaren fondsen.
En, voegt hij daaraan toe: laat niet de kans schieten om als bestuur grondig te evalueren op de hele transitie. “Wat hebben we geleerd voor de toekomst? Voer met elkaar een open en eerlijke dialoog.”
Pleidooi voor bestuurlijke schizofrenie
Nicole Edelenbos hield als tweede spreker een pleidooi voor ‘gezonde bestuurlijke schizofrenie’: rolvast zijn in de verschillende rollen die je als intern toezichthouder binnen je fonds kunt hebben: collega-bestuurslid, toezichthouder (ook op jezelf indien nub’er), formeel werkgever of materieel werkgever. “Als je meerdere rollen te vervullen hebt, weet je dan wanneer je als werkgever spreekt?”
De werkgever moet namelijk bepalen wie leiding geeft, wie beoordeelt, wie aanspreekt, wie conclusies trekt en maatregelen neemt. De verschillende petten van intern toezichthouders zijn extra lastig in periodes van transitie en verandering. Vooral omdat je als werkgever ook een voorbeeldrol hebt.
“Als het bestuur zelf niet rolscherp, open en kwetsbaar durft te reflecteren, kan het dat ook niet van het bureau of de uitvoerder eisen.”
Ze geeft haar toehoorders drie vragen mee: wie is bij ons fonds werkgever (formeel en materieel)? Wie spreken wij aan als we weten dat er iets moet veranderen? En: welk gedrag vragen wij van anderen dat we zelf nog onvoldoende laten zien?
Meer ‘buitenstaanders’ in de pensioensector
Werkgeverschap stond ook centraal bij de laatste spreker van de dag, Daan Heijting van Blokland Executive Search en Consultancy. Hij daagde de aanwezige VITP-leden uit op hun werving- en selectieproces eens tegen het licht te houden. Inmiddels komt 38 procent van de voorgestelde kandidaten van zijn bureau van buiten de sector, ‘en dat gaat de komende jaren niet minder worden’.
“Banken en verzekeraars hebben veel meer ervaring op het gebied van realtime communicatie van beleggingsresultaten. Zoek daar naar kandidaten. De pensioensector hoeft het wiel niet opnieuw uit te vinden.”
Heijting voorziet een consolidatieslag in de sector: over tien jaar zijn er nog zo’n vijftig (grotere) fondsen over met minder (maar wel zwaardere) toezichthoudende functies.
Zoals Dijckmeester in zijn bijdrage stelde dat ‘het contract verandert, maar het governancemodel niet’, zo ziet Heijting weinig impact van de Wtp op de profielschets voor intern toezichthouders. Voor bestuurders ligt dat anders. Daarom raadt hij aan om niet te veel te focussen op het profiel zelf, maar op ‘de weg ernaar toe’.
“Trek geen oud profiel uit de kast. Kijk eerst naar je omgeving, je strategie, team en uitdagingen. Daarna kom je pas uit bij het profiel.”
Hoe uitgebreider de profielschets, hoe ouder de kandidaten
Betrek ook niet te veel mensen bij het opstellen van de daadwerkelijke profielschets, aldus Heijting. Hij noemt dat ‘essentieel’. “Het is heel makkelijk om een lang profiel te schrijven. Hoe meer mensen meeschrijven, hoe langer die wordt en hoe meer eisen er worden gesteld. Wat betekent dat? Een ouder en minder divers kandidatenbestand, en dus ook minder beschikbare kandidaten. Dan krijgen we meer van hetzelfde.”
Als het goed is, overvallen nieuwe vacatures in het bestuur een fonds niet. “Je kunt ze acht jaar van tevoren zien aankomen.” Begin dan ook gewoon een jaar van tevoren. “Dan staat niemand onder druk. Het vergroot enorm je pool van kandidaten. Als je iemand benadert of die over drie maanden tijd heeft, is het antwoord vaak nee. Maar vraag eens of ze over een jaar beschikbaar zijn, en het antwoord is heel anders.”
De Wtp legt al genoeg druk op pensioenfondsen, besluit Heijting. “Er is geen enkele reden om vacatures onder diezelfde druk in te vullen.”
Het VITP-jaarcongres ‘Van transitie naar toekomst’ vond plaats op maandag 28 september 2026 in Antropia in Driebergen. Ook lid worden? Kijk voor meer informatie op deze pagina.